Nutrinews NICE maart 2004
Met dank aan Dr. ir. B. De Meulenaer, Prof. Dr. ir. A. Huyghebaert, Mevr. E. Moens en Mevr. C. Lenaerts voor hun bijdrage aan deze Nutrinews Special

Aardappelen vormen van oudsher de basis van onze warme maaltijden. Ook vandaag nog blijft de aardappel populair. Wetenschappelijke bevindingen steunen deze voedingsgewoonte zoals blijkt uit de prominente plaats die aardappelen krijgen in het voedingsvoorlichtingsmodel, de voedingsdriehoek. Aardappelen dragen niet alleen bij tot een goede gezondheid. Ze bieden ook op culinair vlak tal van mogelijkheden. Het zoveelste bewijs dat gezond en lekker perfect kunnen samengaan.

De aardappel is een vaste waarde in onze keuken. De laatste jaren komt hij echter regelmatig onder vuur te liggen in het kader van de toenemende prevalentie van obesitas. Onterecht, want de aardappel op zich is een gezond voedingsmiddel dat weinig calorieën bevat. Aardappelen zijn bovendien vrij goedkoop, eenvoudig te bereiden en licht verteerbaar. Let er bij de aankoop op dat ze stevig, gaaf en niet vochtig zijn en geen uitlopers of groene plekken vertonen.

De basis van een goede voeding
Aardappelen vormen samen met (volkoren) graanproducten zoals brood de basis van een goede voeding. Zij brengen complexe of meervoudige koolhydraten, voedingsvezels, plantaardige eiwitten, mineralen en vitaminen aan. In tegenstelling tot granen zijn aardappelen bovendien bijzonder rijk aan kalium en vitamine C.
Gekookte en gestoomde aardappelen krijgen volgens de voedingsaanbevelingen, zoals weergegeven in de voedingsdriehoek, de voorkeur. Hoe meer bewerkingen aardappelen ondergaan, hoe minder voedingsvezels en vitaminen ze bevatten. Zodra aardappelbereidingen meer dan 30 energieprocent vet bevatten (bv. frieten, kroketten en chips) verhuizen ze in de voedingsdriehoek van de tweede bouwlaag naar de restgroep. Tot de restgroep behoren alle voedingsmiddelen die strikt genomen niet nodig zijn in een evenwichtige voeding. Hoewel deze voedingsmiddelen niet essentieel zijn, zijn ze niet verboden. Er wordt aangeraden ze slechts met mate te gebruiken. Ze leveren meestal veel energie in de vorm van vet en/of suiker en weinig of geen voedingsstoffen zoals vitaminen en mineralen.
In het kader van een evenwichtige voeding varieert de gemiddelde aanbeveling voor aardappelen van drie tot vijf aardappelen per dag (150 – 250 g). Iemand die zware lichamelijke arbeid verricht of intensief sport heeft meer energie nodig en mag dus meer aardappelen en graanproducten eten dan iemand die alleen administratief werk uitvoert en niet aan sport doet. De aanbeveling is met andere woorden mede afhankelijk van de leeftijd, het geslacht en de dagelijkse fysieke activiteit.

Tabel 1: Voedingswaarde van een portie gekookte aardappelen en de procentuele bijdrage ervan tot de gemiddelde dagelijkse voedingsstoffenbehoefte

Gezonde energieleveranciers
In het kader van de toenemende problematiek van overgewicht en de terechte waarschuwingen voor een overdreven calorie-inname zou men bijna vergeten dat een mens dagelijks voldoende energie nodig heeft om optimaal te kunnen functioneren. Het is zaak om voor nutriëntdense energieleveranciers te kiezen.
Aardappelen vormen samen met brood en andere graanproducten een goede bron van complexe koolhydraten die volgens de Belgische voedingsaanbevelingen voor minstens de helft van onze dagelijkse energiebehoefte moeten instaan. Aardappelen zijn gezonde energieleveranciers omdat zij behalve energie ook voedingsvezels, mineralen zoals ijzer en kalium, vitaminen van het B-complex (vooral B1 en B6) en vitamine C leveren (zie tabel 1). Aardappelen op zich bevatten ten slotte geen vet. Aardappelen sluiten met andere woorden goed aan bij de hedendaagse voedingsaanbevelingen en misstaan dan ook niet in een gezond menu. Aardappelen beva